Дэлгэрхааны гэрэлт хөшөө бүхий түүхийн ховор дурсгал олджээ

2013 оны 6-р сарын 20. 23:56
Уншиж байна

 

ШУА-ийн Археологийн хүрээлэнгийн эрдэм шинжилгээний ажилтан доктор Ц.Болорбат нарын хайгуулын баг 2011 оны найман сард Сүхбаатар аймгийн Түвшинширээ сумын Дэлгэрхаан уулд археологийн хайгуул хийх явцдаа олон хөшөө цэцэг хээ дүрсэлсэн хавтан бүхий цогцолбороос эртний Түрэг бичиг олжээ.

2013 оны зургаан сарын 12-оос 18-ны хооронд Археологийн хүрээлэнгийнсекторын эрхлэгч доктор, дэд профессор Б.Цогтбаатар, эрдэм шинжилгээний ажилтан Р.Мөнхтулга, Япон улсын Осака Их сургуулийн профессор Т.Осова уг хоёр гэрэлт хөшөөний бичээсийг цаасан хэвэд тулгуурлан урьдчилсан байдлаар уншиж нийт 20 мөр, 2832 үсэг, 646 үг, 30-аад тамга буйг тогтоогоод байгаа юм. Уг бичиг нь эртний Түрэг бичигээр бичигдсэн бөгөөд дурсгалын эзэнд зориулан “:ebim e:”, “: begim e:”, “: yerim e:” буюу “ орд гэр минь ээ”, “ноён минь ээ”, “нутаг минь ээ” гэх зэрэг тахилын үгсийг маш олноор сийлсэн аж. Нас барсан ихэс язгууртанд зориулж уг тахилын онгоныг байрлуулах ёслолд оролцсон овог аймгийн язгууртанууд хөшөөнд тамгаа сийлсэн байж болзошгүй байгаа аж.

Одоогоор уг дурсгал дахь хоёр хөшөөнөөс бичээс, тамга, нэг хөшөөнөөс нэг тамга илэрсэн ба бусад араваад чулуунаас дээрхтэй адил бичээс, тамга илрэх магадлалтай байгаа бөгөөд уг дурсгалыг нэг хүнд бус ураг төрлийн ойрын холбоо бүхий хэд хэдэн хүнд босгосон гэж үзэж байгаа юм. Монгол Улсын нутгаас өнөөг хүртэл ийм том хөшөөтэй цогцолбор олдоогүй бөгөөд Эртний Түрэгийн үеийн гэрэлт хөшөө нь үгзүй, хэлзүйн онцлог тамгын хэлбэр, хашлагын чулууны дүрслэл зэрэгт үндэслэн уг дурсгалыг 735 оноос хойш 740 оны эхэн үед Түрэг улсын хожуу хаант улсын, хааны дараа орох ихэс язгууртанд зориулан байгуулсан гэж таамаглаж буй аж. VIII-р зууны эхэн хагас Түрэг улсын зүүн жигүүрийн улс төрийн бүлгүүд (аймаг, омгууд), Хятан, Татаби, Татар зэрэг аймгууд, Монголын дорнод нутгаар нутаглаж байсан Татарын түүхийг судлах чухал олдвор, баримт юм.



Нэг л LIKE бидэнд хангалттай


LIKE дараарай, баярлалаа

Сэтгэгдэл бичих

Анхааруулга

Уншигч танд дээрх мэдээ, нийтлэлтэй холбоотой соёлч боловсон, зүй зохистой хэлэлцүүлэг үүсгэх, хувийн үзэл бодлоо илэрхийлэх боломжийг олгож байна.
Та сэтгэгдэл бичихдээ дараах хэдэн зүйлийг анхаарна уу!
  • Аливаа зүйлд санал, үзэл бодлоо илэрхийлэх эрх нь ардчилсан чөлөөт нийгмийн зарчим хэдий ч өөрийн эрх нь бусдын эрх ашгаар хязгаарлагдаж байдаг тул Та бусдад хүндэтгэлтэй хандаж, зөвхөн тухайн мэдээ, нийтлэлтэй холбоотой саналаа илэрхийлнэ үү.
Дэлгэрэнгүй...

Уншигчдын сэтгэгдлүүд   [ 1 ]

Шинэ мэдээИх уншсанИх сэтгэгдэлтэй

Том оврын машин замын хажуу руу унаж осолджээ17 цаг 11 минутын өмнө

Шатрын энэ оны УАШТ эхэллээ17 цаг 14 минутын өмнө

Солонгост визгүй зорчих боломж бүрдэнэ17 цаг 16 минутын өмнө

Д.Загджав: Тавантолгойн ордыг эдийн засгийн эргэлтэд оруулах ажлыг эрчимжүүлнэ17 цаг 19 минутын өмнө

УИХ-ын эмэгтэй гишүүд БНЭУ-ын эрүүл мэндийн салбарын төлөөлөлтэй уулзав17 цаг 25 минутын өмнө

Хүүхэд насны хөгжилтэй дурсамж18 цаг 15 минутын өмнө

Цагдаагийн 180 алба хаагч шинэ байрандаа орлоо18 цаг 48 минутын өмнө

Шатахуун импортлогчдод бензиний үнийг тогтвортой байлгах зөвлөмж өгчээ18 цаг 53 минутын өмнө

Тамгын газрын ажилтнуудыг чадавхижуулах чиглэлд хамтран ажиллана19 цаг 13 минутын өмнө

Ханиалгаж байгаад хавиргаа хугалчихжээ19 цаг 30 минутын өмнө

Олимпод оролцох Оросын тамирчдын тоог цөөрүүлэв19 цаг 43 минутын өмнө

Чили-Монголын парламентын бүлэг байгуулагдана19 цаг 56 минутын өмнө

Пентагон АНУ-ын цэргийн гол өрсөлдөгчдийг нэрлэжээ20 цаг 4 минутын өмнө

Ерөнхийлөгч Х.Баттулга генералуудтай уулзав20 цаг 21 минутын өмнө

"Оюутолгой"-д олнооороо анхаарсан долоо хоног20 цаг 34 минутын өмнө

Сар шинээс өмнө насны хишгийг олгоно21 цаг 19 минутын өмнө

Хүйтний эрч эрс чангарахыг анхааруулав21 цаг 22 минутын өмнө

Улаанбаатарт 20 хэм хүйтэн21 цаг 25 минутын өмнө

Өнөөдөр хулгана өдөр21 цаг 26 минутын өмнө

Тост, Тосон Бумбын нурууг ухахаа зогсоохыг шаардав2018 оны 1-р сарын 19. 19:22

“Бүтээлч сэтгэлгээ” сэдэвт сургалт боллоо2018 оны 1-р сарын 19. 19:18

“Сүхбаатарт үйлдвэрлэв” үзэсгэлэн нээлтээ хийлээ2018 оны 1-р сарын 19. 19:16

Д.Сарангэрэл: Өвөлжилт хүнд сумдад түргэн тусламжийн машин олгоно2018 оны 1-р сарын 19. 19:12

“ДМЮ” клубийн 16 хүртэлх насны баг ФУАШТ-ий аварга боллоо2018 оны 1-р сарын 19. 19:07

Хүчтэй цасан шуурга шуурахыг анхаарууллаа2018 оны 1-р сарын 19. 18:22

"2018 онд 15-39 насны хүмүүсийг эрт илрүүлэг үзлэгт хамруулна"2018 оны 1-р сарын 19. 18:19

Энэ онд 28 төрлийн өвчнийг эх орондоо эмчилдэг болно2018 оны 1-р сарын 19. 18:14

Рио Тинто компанийн төлөөлөгчөөр Д.Мөнхтүшиг ажиллахаар болжээ2018 оны 1-р сарын 19. 17:33

Донорын тухай хуулийг шинэчлэн баталлаа2018 оны 1-р сарын 19. 17:30

Ц.Оюунбаатар: О.Баасанхүү МАХН-ын гишүүн биш болсон2018 оны 1-р сарын 19. 17:27

"Сахиусан тэнгэр"-үүдийн сайхан харагддаг гол нууц2018 оны 1-р сарын 19. 17:13

Хөрөнгийн зах зээлд өсөлт гарч, 2011 оны түвшнээс давлаа2018 оны 1-р сарын 19. 17:05

“Элэг бүтэн монгол” хөтөлбөрийн үр дүнг танилцуулав2018 оны 1-р сарын 19. 16:55

Аймгуудад өвс, тэжээл хүргэхээр боллоо2018 оны 1-р сарын 19. 16:53

Өмнөговь аймагт цагаан зээрээс шүлхий өвчин илэрчээ2018 оны 1-р сарын 19. 16:49

Тэтгэврийн доод хэмжээг 280 мянган төгрөг байхаар шинэчлэн тогтоов2018 оны 1-р сарын 19. 16:18

"Цаашид хуурамч мэдээлэлд автахгүй байх нь чухал" гэв2018 оны 1-р сарын 19. 16:13

"Сургуулийн орчин дахь хүүхэд хамгааллын бодлого" төсөл амжилттай хэрэгжив2018 оны 1-р сарын 19. 15:36

Дөрөвдүгээр сарын 1-нд бүтээн байгуулалтын ажлыг эхлүүлнэ2018 оны 1-р сарын 19. 15:21

ХУД-ийн Боловсролын хэлтэст итгэмжлэл олголоо2018 оны 1-р сарын 19. 15:18

"Ганцмод” боомт хэвийн ажиллаж эхэлжээ2018 оны 1-р сарын 19. 15:16

Монгол Улсыг хар жагсаалтаас гаргах нь зөв гэж шийджээ2018 оны 1-р сарын 19. 15:07

Ерөнхийлөгч Х.Баттулгыг ШХАБ-ын уулзалтад урьжээ2018 оны 1-р сарын 19. 15:05

О.Баасанхүүг МАХН-ын даргаар бүртгэх боломжгүй гэж үзжээ2018 оны 1-р сарын 19. 15:01

“Заалны хөл бөмбөг”-ийн тэмцээн болно2018 оны 1-р сарын 19. 13:50

Сангийн сайд Ч.Хүрэлбаатарын захидлыг гардуулав2018 оны 1-р сарын 19. 13:48

Зам тээврийн осолд бага насны 12 хүүхэд өртжээ2018 оны 1-р сарын 19. 13:31

Тэтгэврийн хэмжээг нэмэгдүүлэх тухай хэлэлцэнэ2018 оны 1-р сарын 19. 13:25

PDAC-2018 чуулганд уул уурхайн салбарын төлөөлөгчид оролцоно2018 оны 1-р сарын 19. 13:08

Монголын 3х3 сагсан бөмбөгийн баг ДАШТ-д оролцоно2018 оны 1-р сарын 19. 13:06

Д.Тэрбишдагва: Тагнуул, цагдаа оруулаад Оюутолгойг шалгая2018 оны 1-р сарын 19. 12:59

Нийслэлийн ажлын хэсэг Сүхбаатар дүүрэгт ажиллаж байна2018 оны 1-р сарын 19. 12:34

Агаарын бохирдлыг бууруулах газрын даргаар Б.Цацралыг томиллоо2018 оны 1-р сарын 19. 12:29

Ууттай цай аюултай болох нь нотлогдов2018 оны 1-р сарын 19. 12:28

Moody's Монголын зээлжих зэрэглэлийг ахиулав2018 оны 1-р сарын 19. 12:15

Гар утас жирэмсэн эмэгтэйчүүдэд аюултай нь нотлогджээ2018 оны 1-р сарын 19. 12:11

Монгол Улсын Ерөнхийлөгч Давосын чуулга уулзалтад оролцох уу?2018 оны 1-р сарын 19. 11:48

ҮУПК үнэт эдлэлийн дархан бэлтгэх танхимтай боллоо2018 оны 1-р сарын 19. 11:45

Саун, массажны газраас 20 биеэ үнэлэгчийг илрүүлжээ2018 оны 1-р сарын 19. 11:39

22 мянган иргэний мэдээлэл зөрчилтэй байна2018 оны 1-р сарын 19. 11:34

Ерөнхий сайд чуулганд мэдээлэл хийнэ2018 оны 1-р сарын 19. 11:15

Үндэсний бөхийн шилдэг 16 бөх маргааш хүч үзнэ2018 оны 1-р сарын 19. 10:59

Умард Солонгосын цөмийн зэвсгийн тоог шинжээчид гаргажээ2018 оны 1-р сарын 19. 10:52

Ази, Номхон далайн орнуудын чуулганд УИХ-ын төлөөлөгчид оролцож байна2018 оны 1-р сарын 19. 10:48

Казахстанд автобус шатаж, 52 хүн амиа алджээ2018 оны 1-р сарын 19. 10:42

МАХН-ын дарга хэн болох эсэх нь шийдэгдэнэ2018 оны 1-р сарын 19. 10:36

ОХУ цөмийн зэвсэг хориглох тухай гэрээнд нэгдэхээс татгалзав2018 оны 1-р сарын 19. 10:24

Гурван жилийн цэргийн алба бидэнд хэрэгтэй юу?2018 оны 1-р сарын 19. 10:07

Тос, Тосон Бумбын нурууг ухсан талаар мэдээлнэ2018 оны 1-р сарын 19. 09:33

Хүйтний эрч чангарахыг анхааруулав2018 оны 1-р сарын 19. 09:31

Өнөөдөр гахай өдөр2018 оны 1-р сарын 19. 09:28

“Монгол Данжуур”-ын гэрэлт хөшөөг ЮНЕСКО-д бүртгэжээ2018 оны 1-р сарын 18. 19:17

Булган аймагт өвөлжилтийн байдал хүндэрсэн байна2018 оны 1-р сарын 18. 19:14

Нийслэлд 2018-2019 онд хийгдэх бүтээн байгуулалтууд2018 оны 1-р сарын 18. 19:04

Хөнгөлөлттэй эмийн жагсаалтыг шинэчлэх ажил үргэлжилж байна2018 оны 1-р сарын 18. 18:59

Аврагч мазаалай цэцэрлэгээр аялав2018 оны 1-р сарын 18. 18:54

Буриад Улсын тэргүүн цахилгаан эрчим хүч тогтмол нийлүүлэх сонирхлоо илэрхийлэв2018 оны 1-р сарын 18. 18:52

17 дугаар цэцэрлэгийг засварлах хөрөнгийг "Өвсний Үндэс" хөтөлбөрөөс шийдвэрлэв2018 оны 1-р сарын 18. 18:34

Замын цагдаагийн уулзвар гүүрэн гарцын замын ажил эхэлнэ2018 оны 1-р сарын 18. 18:15

“Сургах зүйн боловсрол олгох” сургалт болж байна2018 оны 1-р сарын 18. 17:52

Албан хаагчдыг хөрөнгө, орлогоо мэдүүлэх сургалтад хамруулав2018 оны 1-р сарын 18. 17:50

Цэргийн бүртгэл 80 хувьтай байна2018 оны 1-р сарын 18. 17:18

"Мансууралгүй ирээдүй бидний сонголт" сургалт боллоо2018 оны 1-р сарын 18. 17:15

Алт олборлож байгаад амиа алджээ2018 оны 1-р сарын 18. 16:55

Ким Кардашиан охинтой болжээ2018 оны 1-р сарын 18. 16:49

Банкны тухай хууль болон холбогдох тогтоолын төслүүдийг батлав2018 оны 1-р сарын 18. 16:42

Б.Батнасан: Газрын хэлэлцүүлэгт оролцохыг иргэддээ уриалж байна 2018 оны 1-р сарын 18. 16:34

Нийтийн тээврийн хөгжлийн асуудлаар хэлэлцэж байна2018 оны 1-р сарын 18. 16:31

Бага насны хүүхдүүдийг дээрэмддэг бүлэг этгээдийг баривчилжээ2018 оны 1-р сарын 18. 16:14

Барилгын зураг төсөл боловсруулах үйлчилгээг цахимаар авдаг боллоо2018 оны 1-р сарын 18. 15:58

"Чингэлэгт даруулчихаад 11 сая төгрөг төлнө гэж бодсонгүй"2018 оны 1-р сарын 18. 15:37

Хакүхо М.Даваажаргал Хацү башёг өнжинө2018 оны 1-р сарын 18. 15:34

Нөлөөллийн үнэлгээ хийх ажлын хэсэг дүгнэлтээ танилцуулна2018 оны 1-р сарын 18. 15:32

Багахангай дүүргийн эрүүл мэндийн төвтэй танилцав2018 оны 1-р сарын 18. 15:31

Усанд осолдсон хүүг эрэн хайсаар байна2018 оны 1-р сарын 18. 15:25

Дахин төлөвлөлтөөс хохирсон иргэд НИТХ-ын даргад хандлаа2018 оны 1-р сарын 18. 15:20

"Эрдэнэтийн 39 хувийг хэдэн луйварчид авахыг эсэргүүцэж байна"2018 оны 1-р сарын 18. 15:10

Оюу Толгой зэсийн баяжмалаа нийлүүлж чадахгүйд хүрчээ2018 оны 1-р сарын 18. 13:34

Цаасан дээр байгуулсан газрын тосны үйлдвэр хэзээ босох вэ?2018 оны 1-р сарын 18. 13:21

НҮБ-ын Аюулгүйн зөвлөлийн хоригийн жагсаалтад өөрчлөлт оржээ2018 оны 1-р сарын 18. 13:16

Батаарын андууд

Хэн юу жиргэв

Санал болгох